18 września 1834: Ateny stolicą Grecji
Choć dziś Ateny są tętniącą życiem stolicą Grecji, w 1834 roku były dopiero małym miasteczkiem liczącym około 7 tysięcy mieszkańców. Wokół wzgórza Akropolu rozciągały się starożytne ruiny, a mieszkańcy żyli w prowizorycznych domach, często zbudowanych z drewna i kamienia. Miasto nie miało jeszcze nowoczesnej infrastruktury i bardziej przypominało dużą wioskę niż przyszłą stolicę państwa. Ulice były wąskie i nieutwardzone, brakowało kanalizacji oraz podstawowych usług. Wokół pasły się kozy, a codzienne życie toczyło się w rytmie prostych zajęć. Nikt wtedy nie przypuszczał, że właśnie tutaj powstanie centrum nowożytnej Grecji, które w krótkim czasie zacznie przyciągać polityków, architektów i podróżników z całej Europy.
Dlaczego Ateny stały się stolicą Grecji?
Po zamordowaniu pierwszego gubernatora Grecji, Joanisa Kapodistriasa, w 1831 roku, politycy stanęli przed trudnym zadaniem – gdzie umieścić siedzibę nowego rządu i parlament? W debacie rozważano miasta takie jak Korynt, Megara, Pireus, Argos czy Nafplio (Nafplio pełniło stolicę Grecji od 1829 – 1834 roku). Ateny wygrały przede wszystkim dzięki swojemu historycznemu znaczeniu jako kolebki cywilizacji helleńskiej. Według historyków decyzja ta była również inspirowana miłością króla Bawarii Ludwika I do starożytnej Grecji.
Miasto w chwili ogłoszenia stolicy nie było przygotowane na pełnienie tej roli. Liczyło zaledwie 170 stałych domów, a reszta mieszkańców mieszkała w chatkach. Brakowało wodociągów, oświetlenia, transportu publicznego oraz podstawowych usług społecznych.
Pierwszy król Grecji, Otton Bawarski, zlecił odbudowę miasta architektom Stamatisowi Kleanthisowi i Leo von Klenze. Zależało mu, by nie zniszczyć stanowisk archeologicznych – wprowadzono zakaz budowy w promieniu 2,5 km od starożytnych ruin.
Król sprowadził również budowniczych z wyspy Anafi, uznawanych za najlepszych fachowców w swoim zawodzie, i zatrudnił ich do rozbudowy miasta. Budowniczowie skorzystali z luki prawnej wprowadzonej przez samego Ottona – prawo stanowiło, że jeśli ktoś postawi dom dla siebie w ciągu jednej nocy, budynek i działka stają się jego własnością. Mimo zakazu wznoszenia budynków przy starożytnych miejscach, budowniczowie z Anafi w nocy postawili swoje domki u stóp Akropolu. Rankiem, gdy urzędnicy zobaczyli nowe budowle, zachwycili się ich malowniczością i architekturą i nie mieli serca nakazać ich rozbiórki. Pozwolili mieszkańcom pozostać w nowych domach, mimo obowiązującego zakazu wznoszenia budynków w pobliżu starożytnej świątyni.
Król Otton marzył, by Ateny stały się nie tylko stolicą administracyjną, ale też wizytówką młodego państwa greckiego. Dlatego ściągnął do miasta nie tylko architektów i budowniczych, lecz także artystów, inżynierów i rzemieślników z różnych regionów. Chciał połączyć nowoczesną wizję europejskiego miasta z dziedzictwem starożytności. To właśnie wtedy pojawiły się pierwsze plany szerokich alei, placów oraz reprezentacyjnych gmachów, które miały nadać Atenom rangę europejskiej metropolii.
W ciągu czterech lat powstało około 1000 nowych domów, głównie prowizorycznych. Surowe przepisy budowlane i ograniczenia terenowe sprawiły jednak, że król stracił popularność wśród biedoty, mimo iż konsekwentnie dbał o ochronę zabytków i rozwój nowej stolicy.
Ateny centrum Grecji
W kolejnych dekadach Ateny zaczęły przyciągać ludzi z całego kraju. Miasto szybko się rozwijało, stając się centrum handlu, kultury i intelektualnego życia Grecji. Powstawały nowe dzielnice mieszkalne, kawiarnie, teatry i uniwersytety, które nadawały Atenom nowoczesny charakter. Przełomowym momentem były pierwsze nowożytne igrzyska olimpijskie w 1896 roku, które przyciągnęły gości z całego świata i sprawiły, że Ateny stały się miejscem rozpoznawalnym na arenie międzynarodowej. Do tego czasu populacja wzrosła do około 140 tysięcy mieszkańców, a Ateny stały się prawdziwą stolicą, łączącą bogatą historię z dynamicznym, nowoczesnym życiem miejskim.
Planujesz podróż do Grecji? Sprawdź mój przewodnik Jak zaplanować wakacje w Grecji, a zanim spakujesz pamiątki, koniecznie przeczytaj: Czego nie wolno wywozić z Grecji
🧿 Propozycja dla Ciebie
Spacer po Atenach z Ritą 🫒
Jeśli nie masz ochoty samodzielnie wyszukiwać atrakcji w Atenach, zapraszam Cię na mój kameralny „Spacer po Atenach z Ritą”.
Podczas wycieczki pokażę Ci najpiękniejsze zakątki miasta, opowiem ciekawostki i zabiorę w miejsca, których nie znajdziesz w typowych przewodnikach.
📍 Idealny wybór dla osób, które chcą zobaczyć prawdziwe Ateny w miłej atmosferze.
