Dlaczego Ateny stały się stolicą Grecji?

Po zamordowaniu pierwszego gubernatora Grecji, Joanisa Kapodistriasa, w 1831 roku, politycy stanęli przed trudnym zadaniem – gdzie umieścić siedzibę nowego rządu i parlament? W debacie rozważano miasta takie jak Korynt, Megara, Pireus, Argos czy Nafplio (Nafplio pełniło stolicę Grecji od 1829 – 1834 roku). Ateny wygrały przede wszystkim dzięki swojemu historycznemu znaczeniu jako kolebki cywilizacji helleńskiej. Według historyków decyzja ta była również inspirowana miłością króla Bawarii Ludwika I do starożytnej Grecji.

Miasto w chwili ogłoszenia stolicy nie było przygotowane na pełnienie tej roli. Liczyło zaledwie 170 stałych domów, a reszta mieszkańców mieszkała w chatkach. Brakowało wodociągów, oświetlenia, transportu publicznego oraz podstawowych usług społecznych.

Pierwszy król Grecji, Otton Bawarski, zlecił odbudowę miasta architektom Stamatisowi Kleanthisowi i Leo von Klenze. Zależało mu, by nie zniszczyć stanowisk archeologicznych – wprowadzono zakaz budowy w promieniu 2,5 km od starożytnych ruin.

Król sprowadził również budowniczych z wyspy Anafi, uznawanych za najlepszych fachowców w swoim zawodzie, i zatrudnił ich do rozbudowy miasta. Budowniczowie skorzystali z luki prawnej wprowadzonej przez samego Ottona – prawo stanowiło, że jeśli ktoś postawi dom dla siebie w ciągu jednej nocy, budynek i działka stają się jego własnością. Mimo zakazu wznoszenia budynków przy starożytnych miejscach, budowniczowie z Anafi w nocy postawili swoje domki u stóp Akropolu. Rankiem, gdy urzędnicy zobaczyli nowe budowle, zachwycili się ich malowniczością i architekturą i nie mieli serca nakazać ich rozbiórki. Pozwolili mieszkańcom pozostać w nowych domach, mimo obowiązującego zakazu wznoszenia budynków w pobliżu starożytnej świątyni.

Król Otton marzył, by Ateny stały się nie tylko stolicą administracyjną, ale też wizytówką młodego państwa greckiego. Dlatego ściągnął do miasta nie tylko architektów i budowniczych, lecz także artystów, inżynierów i rzemieślników z różnych regionów. Chciał połączyć nowoczesną wizję europejskiego miasta z dziedzictwem starożytności. To właśnie wtedy pojawiły się pierwsze plany szerokich alei, placów oraz reprezentacyjnych gmachów, które miały nadać Atenom rangę europejskiej metropolii.

W ciągu czterech lat powstało około 1000 nowych domów, głównie prowizorycznych. Surowe przepisy budowlane i ograniczenia terenowe sprawiły jednak, że król stracił popularność wśród biedoty, mimo iż konsekwentnie dbał o ochronę zabytków i rozwój nowej stolicy.